Inleiding

In de Makersmonitor staan de makers centraal: de actieve auteurs en vertalers in Nederland. De databron vormt het Depot van Nederlandse Publicaties van de Koninklijke Bibliotheek. Een maker is actief als er in de afgelopen vijf jaar minimaal één nieuw werk (eerste druk) van deze maker op de markt is verschenen. Het depot bevat het overgrote deel van het werk van deze makers. Het gaat om Nederlandstalige titels.

Belangrijkste indicatoren

De indicatoren gaan over de aantallen actieve auteurs en vertalers, en hoeveel boektitels zij op jaarbasis maken. Dit zijn de belangrijkste indicatoren uit de Makersmonitor:

  • de aantallen actieve (literair-culturele) auteurs en vertalers in Nederland
  • het aantal (literair-culturele) Nederlandstalige titels dat de auteurs en vertalers op jaarbasis schrijven
  • het genre van de nieuwe (literair-culturele) titels van actieve auteurs en vertalers.

Methodologische keuzes

Sommige titels ontbreken in het Depot van Nederlandse Publicaties: wat uitgevers niet aanleveren bij de KB, komt ook niet in het depot terecht. In het depot worden allerlei soorten boeken opgenomen. Niet alleen boeken voor algemeen publiek – zoals informatieve boeken, literatuur, kinder- en jeugdboeken en spannende boeken – maar ook studie- en wetenschappelijke titels. Zie voor meer informatie over het depot de website van de KB. Door het koppelen van het depot aan data van het CB zijn de data echter zodanig verrijkt dat rapportage mogelijk is voor de algemene boekenmarkt. CB is de logistieke dienstverlener van de boekensector en bestrijkt het grootste gedeelte van Nederland en Vlaanderen.1

Niet alle titels worden voorzien van een NUR-code door de uitgever. De selectie Literair-culturele titels binnen de KB is vastgesteld op de selectie titels die wel voorzien zijn van een NUR-code. Dit geldt ook voor het vormen van genres op basis van NUR-codes. Over de periode 2012 tot en met 2015 heeft gemiddeld 80% van de titels een NUR-code. In de Monitor 2016 en later is het KB-bestand gekoppeld aan data van CB waardoor het aantal titels met een NUR-code is toegenomen tot meer dan 90%.

Circa 3% van de opgenomen titels in het depot van de KB is een uitgave in audio-, elektronische of andere afwijkende vorm dan het papieren boek. In de Makersmonitor 2015 is gerapporteerd op basis van alle productvormen; in de Makersmonitor 2016 en later is alleen op basis van papieren verschijningsvorm gerapporteerd.

Bij het bepalen van ‘het boekenaanbod’ gaan we uit van het aantal unieke ‘titels’ dat in Nederland verschijnt. Vooralsnog baseren we ons hierbij op het aantal ISBN’s dat verschijnt. Nadeel is dat een uniek werk meerdere verschijningsvormen kan hebben (hard copy, paperback, e-book, et cetera) met elk een eigen ISBN. De sector werkt aan een uniek nummer voor een uniek werk, dus los van de verschijningsvorm (het zogenaamde ISTC-nummer). Dit is echter nog niet volledig doorgevoerd. Daarom gaat het in deze monitor om unieke ISBN’s waar we het hebben over ‘titels’.

Met ‘nieuwe’ titels bedoelen we publicaties die als ‘eerste druk’ in het depot vermeld staan. Publicaties zonder dit kenmerk zijn bijvoorbeeld herdrukken of herziene edities van een al eerder uitgegeven werk. Toch kan één uniek werk meerdere eerste drukken hebben, omdat verschillende verschijningsvormen een eerste druk meekrijgen.

Een grote verandering van de monitor 2017 ten opzichte van 2016 is dat ontbrekende AWSO-codes van titels aanvullend geschat zijn. Hiervoor is expertise ingezet van onderzoeksbureau Ingressus. Zij hebben op basis van informatie van de uitgever geschat welke AWSO-code bij een titel hoort. Het gevolg is dat er meer actieve auteurs en vertalers in de tellingen zijn meegenomen, waardoor de totalen ten aanzien van 2016 gemiddeld met 40% zijn gestegen. Omdat de cijfers niet meer vergelijkbaar zijn met de Monitor 2017, zijn de artikelen uit de Monitor 2016 niet meer op deze website beschikbaar.

12-6-2019


1 Er zijn redenen voor uitgevers om niet via CB te distribueren: omdat het voor een uitgever niet rendabel is om via CB te leveren (kosten/baten), omdat er gebruik wordt gemaakt van andere distributiekanalen (denk aan Aldi/ Betapress), of omdat een uitgave heel gericht te koop wordt aangeboden bij een specifieke selectie winkels (denk aan museumwinkels).