Vertalers en hun werk

Monitor 2017 – Aantal vertalers neemt af, het aantal vertaalde boeken ook

Ruim 2.550 actieve vertalers vertaalden een of meer nieuwe titels in de Algemene boekenmarkt in 2016. Een actieve vertaler is iemand die in een periode van vijf jaar (ten minste) één nieuw naar het Nederlands vertaald werk publiceerde. Actieve vertalers in 2016 publiceerden in de periode 2012-2016. In 2012 waren er 330 meer actieve vertalers (gemeten over de periode 2008-2012). De daling hangt wellicht samen met het feit dat er meer anderstalige titels op de boekenmarkt worden verkocht en steeds meer mensen boeken in de oorspronkelijk taal willen en kunnen lezen.
De actieve vertalers in 2016 vertaalden gemiddeld 5,6 nieuwe titels, ten opzichte van 5,7 in 2012. Van hen vertaalde 31% 5 of meer titels in vijf jaar tijd.

Fictie heeft meeste vertalers, in non-fictie daalt het aantal fors

De meeste actieve vertalers vertalen fictieboeken: 1.340 van de 2.550 in 2016. Dat beeld is vrij constant sinds 2012. Gemiddeld vertaalden zij 4,6 fictieboeken per vijfjarige periode. Het aantal actieve vertalers binnen non-fictie daalde tussen 2012 en 2016 met meer dan 20%: bij non-fictie informatief van 1.320 naar 1.040, en binnen non-fictie vrije tijd van 700 naar 530. Vertalers voor non-fictie informatief realiseren gemiddeld 2,7 titels per vijf jaar, voor non-fictie vrije tijd is dat gemiddeld 4,1 titels per vijf jaar. De hoogste gemiddelde productie is voor de vertaling van kinder- en jeugdboeken (gemiddeld 5,7 boeken per vijf jaar). Er zijn zo’n 530 vertalers actief in dit genre, ten opzichte van 570 in 2012.

Vertalers kunnen actief zijn in meer dan een genre. Zo maken vertalers van fictie soms een uitstapje naar kinder- en jeugdboeken of werken zij ook wel eens aan een biografie. Ook kan het vertalen van een non-fictie informatief boek meer tijd kosten dan een vertaling van een kinderboek. Gezien de cijfers lijkt dat het geval te zijn. Bijna 60% van de vertalers van van non-fictie informatieve boeken vertaalt 1 titel per vijf jaar. Voor kinder- en jeugdboeken is dat 40%.

Naast een overzicht van het aantal actieve vertalers beschrijft KVB Boekwerk ook de jaarlijkse nieuwe titelproductie. Gemeten in eerste drukken van nieuwe vertaalde titels per jaar.

Minder vertalingen, aantal vertalers daalt mee

In 2016 werden 2.750 nieuwe titels in eerste druk vertaald voor de Algemene boekenmarkt. Dat is 9% minder dan in 2012 toen er 3.030 nieuwe titels vertaald werden. Het aantal vertalers dat verantwoordelijk is voor deze productie, daalt ongeveer even hard mee, van 1.200 in 2012 naar 1.100 in 2016. Gemiddeld vertalen vertalers 2,5 titels per jaar. Dit geldt voor alle jaren. De markt van vertalers krimpt dus, maar de productie per vertaler blijft gelijk.

In kinder- en jeugdboeken wel groei in vertalingen

Voor kinder- en jeugdboeken stijgt de jaarproductie met 5%, wat werk oplevert voor 9% meer vertalers. Waar er – ondanks de groei van de kinder- en jeugdboeken markt – minder werk is voor auteurs, is er meer werk voor vertalers. Het aandeel van kinder- en jeugdboeken binnen de nieuwe vertaalde titels ligt op 21%. Vertaalde fictie-titels beslaan 37% van het totaal, non-fictie informatief 19% en non-fictie vrije tijd 13%.

Het komt voor dat er naar Nederlands vertaald werk op de markt verschijnt waarbij een vertaler niet genoemd wordt, of dat een redactie of uitgeverij zelf zorgt voor een vertaling voor de Nederlandse markt. Bij boeken waar geen vertaler vermeld wordt, wordt ook geen maker geregistreerd. Deze werken tellen echter wel mee in de totale jaarproductie van titels die beschikbaar zijn gekomen voor het Nederlandse publiek. Daarom zijn ze opgenomen in onderstaande grafiek. Hierin is het aantal vertalers, het door hen vertaalde nieuwe werk en de totaalproductie opgenomen. Uit de gegevens blijkt dat het totale vertaalde titelaanbod, net als het nieuwe aanbod in eerste druk is afgenomen tussen 2012 en 2016, van 3.360 titels naar 3.110.

Onderzoeksverantwoording

KVB Boekwerk is een initiatief van